Page 21 - :: Rashtradarpan Magazine - September 2021 ::

RASHTRA DARPAN

પભશચમ િારતનાં ઘણો જ કહેવાતો આથી લિાલિચમાં કૃષણ સુદામા મંફદર બેટદવારકા િારત આમથી જય.... ગયાં.
ુ
ુ
કૃષણમંફદરોની યાત્ાએ આવીને તેમણે ડાકોરનાં પૂજારીઓ જવાન જય શભહદ.… િૂંડો નું ટોળું ચોરી છપે હસંહ પર હમલિો
પાસે િગવાનની મૂરત્યનાં વજન
કરી ગયું, પુલિવામા ની િભમ માં હસંહ િાઈ
ૂ
જટલિા સોનાની માંગણી કરી. આ ઓ દેશ ને પોતાની એક યાદ આપી ગયાં,
ે
કૃષણ_કૃષણથી વહાલિો કોઈ પુત્ કોઈ સમયે બોડાણાજીની પતનીએ આવી ઈભતહાસ ગાંધીજી, િગત હસંહ ના જાપ
જ નથી તેથી, આપ આપના બાલયથી પોતાની નાકની વાળી ત્ાજવામાં
લિઈ ફકશોર ્વરૂપમાં અનેક મંફદરોમાં મૂકી અને કેવળ એ વાળીથી પ્રિુ જપે, આ દેશ ની બોડ્યર પર સહાદત વોરેલિા
ુ
ે
ે
ભબરાજ છ. હા આમાં અપવાદરૂપ તોળાઈ ગયાં. આમ દવાફરકાધીશ 48 લિાલિ શીદ ને િલિાય.
આપણાં દવાફરકાધીશ ગણી શકાય. પ્રિુનું મૂળ ્વરૂપ આજે ડાકોરમાં આખો િારત પ્રેમ ફદવસ થી ગાજતો ને
ૂ
પણ આવા અપવાદરૂપ કૃષણ મંફદરો ભબરાજે છે અને આ ્વરૂપ જેવાં જ પુલિવામા િભમ ગોળીબાર ને બમબ મારી
ૂ
ે
િારતમાં જજ જ જોવા મળે છ. બીજા ્વરૂપની મૂરત્યને જગતમંફદર થી ગાજતી રહી.
ે
ે
ચાલિો આજ આપણે પભશચમ દવાફરકામાં પધરાવવામાં આવી. હવે ગયો છ સમય ગાંધી બનવાનો,
િારતનાં એ કૃષણમંફદરોની યાત્ાએ ખુન નો બદલિો ખુન થી લિઈ ખુન ની હોળી
જઈએ અને જાણીએ કે તયાં કૃષણ ્યા ૩) દવાફરકાનું જગત મંફદર:- સાંવફરયા શેઠ મંફદર જયારે જયારે માં િારતી સંકટ તુજ પર ખેલિવાનો આ જનુ િારત નથી સાંિળી
ુ
્વરૂપે રહે છ. જરાસંઘ સામેનાં યુદધમાંથી આવયું.તયારે તયારે તારા સપુત તારા દુધ નું લિેજો પાફક્તાની સુવરો નવું િારત તમારું
ે
રાજ્થાનમાં કૃષણનાં બે ખાસ િાગીને, કૃષણ અને બલિરામ ઋણ ચુકવવા ઉિા હતાં કાલિ નો ફદવસ બાપ છ આ વાત ગાંઠે બાંધી દેજો.
ે
ે
ે
મંફદરોનો ઉલલિેખ થયેલિો છ. જમાંથી ગુજરાતનાં સમુદ્રી તટ પર આવેલિ ઇભતહાસ નો કાળો ફદવસ, મારા આમથી લિાહોર રાવતપીંડી કરાંચી, હસંધ,
પહેલિું છ, ે કુશ્થળી પર ચાલયાં ગયાં. અહીં વાન િાઇઓ હસતાં મુખે દેશ ના લિોકો ને બલિુચી્થાન પ્ટુમ હવે એક જ નારો
તેમણે દફરયાની િભમ પર કુશ (ઘાસ) રડાવી ગયાં, શુ એ કારમો ફદ હતો અમે
ૂ
૧) સાંવફરયા શેઠનું મંફદર:- આ મંફદર અને મથુરાથી લિાવેલિ માટી પાથરી નાદાન દેશવાસી પ્રેમ ફદવસ કરી કરીને બોલિશે જયહહંદ વંદે માતરમ્ 48 ને માં
ે
ૂ
૪૫૦ વષ્ય જનું છ. ભચત્તોડનાં તેમણે પહેલિાં બેટનું ભનમા્યણ કયુું અને િારતે પોતાની પાસે બોલિાવયા પર બીજા
ે
રાજપફરવારે પોતાની પુત્ી પછી અસંખય દવારવાળી પારદશથી રણછોડરાય મંફદર ડાકોર અમે આનંદ ઉલલિાસે દેશ ગુંજાવતા રહાં, સો હસંહ મોત તાંડવ કાંજ કાિી છ. ે
ુ
મીરાબાઈની ્મૃભતમાં આ મંફદર નગરી બનાવી. જયારે મથુરાવાસીઓ પરંતુ આ ઓહચંતા હમલિે તો અમે તોડી
બંધાવેલિ. મીરાબાઈએ ભચત્તોડનાં આ નગરીમાં પ્રવેશયાં તે સમયે તેઓ રાખયાં સમગ્ર િારત પફરવાર ને જાગતો શૈમી ઓઝા લિફજ
ે
ે
મહેલિમાં જ ભગફરધર ગોપાલિની સેવા પાણી અને પારદશથી વચચે િસાઈ મુકી એકસુત્ જોડી ગયાં આ કારમો ફદવસ
ુ
ે
કરેલિી તે મૂળ ્વરૂપ અહીં ભબરાજ “દવાર કહાં, દવાર કહાં” એમ બોલિવા િુલયો ન િલિાય, માં િારતી ના 48 લિાલિ
ે
ે
છ. લિોકોની શ્ધધા છ કે, મીરાબાઈનાં લિાગયાં હોવાથી આ નગરીનું નામ અમને આંસુ આપી ચાલિી ગયાં રાત ફદવસ
ે
આ સેવય તે શ્વય છ એટલિે કે આ “દવાફરકા” પડયું. આ દવાફરકામાં જાગી અમને રક્ષતા રહાં, એ વીરો અમને
ે
્વરૂપ સૌની વાત સાંિળે છ. પણ રાજગાદી રાજા ઉગ્રસેને સંિાળી જગાડી ભતરંગા ના કિન ઓઢી તમે માં
ે
લિોકોની માનયતા છ કે, આ ભવગ્રહ પણ મહારાભધરાજ હંમેશા કૃષણ િારતી ની ગોદ માં સદાય ને માટે સુઈ
માટે જો આપણી આમદનીનો ૨ થી કહેવાયાં હોવાથી આપને
૨૦ ટકા િાગ રાખવામાં આવે તો “દવાફરકાધીશ” તરીકે ઓળખવામાં
આપણી આમદની ડબલિ થઈ જાય આવયાં. દવાફરકામાંથી શ્ી કૃષણનાં © ૨૦૨૧ પૂવથી મોદી મલિકાણ આનંદ એકવાર ધરતીપર તમે
ે
છ. આમ આ ્વરૂપનો સૌ ચરણ પખાળીને વહેતી િગવતી યુ.એસ એ.
ખાતેદારની સાથે િાગ હોવાથી આ ગોમતીને પણ રાણીની ઉપમા મળી [email protected] વરસતા વરસાદમાં ઘરની ગેલિેરીમાંથી આવજો..…
ભવગ્રહને “શેઠ -સાંવફરયા શેઠ” તરીકે છે. આજે પાંચ માળ ધરાવતા અને એ જગતપભત એકવાર અમને દશ્યન આપવા
ુ
ઓળખવામાં આવે છ. ે ૭૨ થાંિલિાઓ ઉપર રચાયેલિું આ પાછળની બાજ આવેલિ ખેતરમાં મોર આવજો, કોઈ કહે ઘનશયામ તો કોઈ કહે
મંફદર લિગિગ ૨૨૦૦ થી ૨૫૦૦ ઢેલિને આનંદ કરતા અને કોયલિના મીઠાં મનમોહન, તમારા તો નામ અનેક છ,કયા
ે
ુ
૨)શ્ીનાથજીબાવાનું મંફદર:- વષ્ય જનું છ. અહીં માનયતા છ કે, આ ગુરુને નમન છ. ટહકા સાંિળતા વૈશાલિીએ ભનલિેશને નામે તમને પુકારે િ્તો પ્રશન મનમાં
ે
ે
ૂ
ે
ું
ભચત્તોડથી ૨ કલિાક દૂર આવેલિ ખેડા જગતમંફદરનો સૌથી નીચેનો િાગ તે કહ, જો ભનલિેશ કેટલિું મ્ત વાતાવરણ સરવળે...
ે
ભજલલિામાં દેવદમન શ્ીનાથજી બાવા મૂળ હફરમંફદરનો છે. આ હફરમંફદર જામયું છ પક્ષીઓ પણ કેટલિા મોજથી
અજબબાઈ નામનાં િ્તની જે શ્ી કૃષણનાં પ્ર પૌત્ શ્ી ગહન અંધકારેથી વાળયો મને એ આજ ઝમી રહા છ. એમના મધુર તમારી લિીલિા અપરંપાર છ, ે
ૂ
ે
ે
ે
ે
કોઠરીમાં ભબરાજ છ. શ્ી વલલિિનાં વ્રજનાિજીનાં મૂળ ગૃહ હતું, જેનાં ગુરુને નમન છ. ે અવાજમાં હં તો... આટલિુ બોલિતા જ જય નારાયણ જાપ જપે એ િવસાગરથી
ુ
માધયમથી દેવદમન પ્રિુ અનય બે ઉપર આ મંફદર બનેલિું છે. અટલિ સતય મારગ બતાવયો મને એ વૈશાલિી જાણે ગમગીન થઈ ગઈ એની પાર છ, ે
્વરૂપ ઇનદ્રદમન અને નાગદમન ગુરુને નમન છ. ે આંખમાં આંસુ આવી ગયા. ભનલિેશે
ે
સાથે ભગફરકંદરામાંથી બહાર પધાયા્ય ૪) કૃષણસુદામા મંફદર બેટ દવારકા:- એને શાંત કરી કારણ પૂછયું, ભનલિેશ આ મથૂરાની જલિમાં જનમેલિા કાનાજી,ગોકુળમાં
પછી આ ત્ણેય ્વરૂપો ૧૭૪ વષ્ય બેટ દવારકાનું કેશવરાયજી મંફદર એ હતાં દુગુ્યણો કેટલિાં મારી િીતર, જ ે
વ્રજમાં રહાં. તયારપછી અજબબાઈ કૃષણસુદામા મંફદર તરીકે પણ છતાં અવગણીને, કુદરત કેમ આપણી સાથે આમ કરતી એકવાર ધરતી પર વહેલિા વહેલિા આવો સાથે
ે
અને ઔરંઝબને ભનભમત્ત બનાવી આ ઓળખાય છે. કારણ કે આ જગયાએ ઘણાં સદગુણોથી સજાવયો મને એ હશે?આપણે ઘરે પણ એક પારણ ં રાધા- રુકમણી સંગે લિાવો ને...
ૂ
્વરૂપો વ્રજિભમ છોડી બહાર સુદામાજી કૃષણને મળવા આવયાં બંધાયું હોત તો અતયારે આપણે આપણા
પધાયા્ય. શ્ી વલલિિાચાય્યનાં પૌત્ શ્ી હતાં. ગુરુને નમન છ. ે બાળકનો મધુર અવાજ સાંિળતા હોત અમને તમારી િભ્તમાં
ગોકુલિનાથજીએ દેવદમન પ્રિુને ને... ભનલિેશે વૈશાલિીને શાંત કરતા કહ ું
વ્રજની શ્ી સંપભતનાં ્વામી ૫)િાલિકાતીથ્ય:- પ્રિાસક્ષેત્માં પતનની ફદશામાં કદમ માંડવાનું જો ઉદાસ ના થઈશ કુદરત જ સમયે જ ે રંગાઈ ગયા નારાયણ એકવાર કભલિયુગમાં તમે
ે
“શ્ીનાથજી” તરીકે બોલિાવવાનું ચાલિું આવેલિ િાલિકાતીથ્યને યાદ ન કરીએ શરૂ જયાં કયુું મેં, કરે છ એ સારા માટે જ કરે છ રડીશ નઈ આવો જય નારાયણ...
ે
ે
ે
કયુું જ પાછળથી ખૂબ પ્રખયાત થયું. તો ગુજરાતની યાત્ા અધૂરી રહી તરત ચેતવીને બચાવયો મને એ બાળક નથી તો શું થયું ચાલિ આપણે એ ગોકુળમાં ગોપીઓના વ્ત્ો ચોરી તેમને
પુભષ્ સંપ્રદાયમાં કેવળ એક જ મંફદરને જાય. આ ક્ષેત્માં શ્ી કૃષણએ ગુરુને નમન છ. ે ખેતરમાં જઈએ એ પક્ષીઓના અવાજ લિાજ,
ે
ુ
ે
માનયતા મળેલિી છ તે છ દેહોત્સગ્ય કરેલિો હોઈ આ ્થળનાં સાંિળી વરસાદમાં િીંજાઈએ આનંદ શીલિની ભશક્ષા આપી,એકબાજ દ્રોપદીના ચીર
શ્ીનાથજીબાવાનાં મંફદરને, બાકીનાં દશ્યન કરવા જરૂરી છે. હવે જઈએ જગતના પ્રહારોની સામે અભવચલિ પુરી લિાજ લિૂટાતા બચાઈ,રાધા સંગ ભપ્રત
્વરૂપો માટે હવેલિી શબદ પ્રયોજવામાં મહારાષ્ટમાં. અહીં એક પ્રખયાત મંફદર ઊિો રહી શકું હં, ુ મળશે.બનને ખેતરમાં વરસતા વરસાદ રચાવી, રાધેશયામ કહેવાયા, ગોપીઓની
આવે છ. ે છ જને ભવઠઠોબા માઉલિી તરીકે ખડક શો અડીખમ બનાવયો મને અને પક્ષીઓના કલિરવની મજા માણતા મટકી િોડી ચોરી ચોરી માખણ ખાઈ
ે
ે
ઓળખાવામાં આવે છ. ે હતા એવામાં વૈશાલિીને નાના બાળકના માખણચોરનુ ભબરુદ પામયા મીરાંબાઈના
હવે જઈએ ગુજરાત. ગુજરાતમાં એ ગુરુને નમન છ. ે રડવાનો અવાજ સંિળાયો એને હળાહળ પી પ્રેમ જ િભ્ત છ,એનું પ્રમાણ
ે
ું
પાંચ કૃષણ મંફદરોનો ખાસ ઉલલિેખ ૧)પંઢરપુરમાં ભબરાજતાં ભનલિેશને કહ નીલિેશ જો સાંિળ ્યાંક
ે
કરવો જોઈએ. ભવઠઠોબાજી:- અગનઝાળ જવાં દુઃખોનીય વચચે બાળક રડતું હોય એવુ સંિળાય છ. ે આપયું, િ્ત પ્રહલિાદને ઉગાયષો,ધ્રુવને પોતાનું
૧)શામળાજી મંફદર:- ગુજરાત માતભપતાની સેવામાં મગન એવાં બધું સાચવીને, બનને જણાએ જોયું આસપાસ તો એક સંતાન બનાવયો,કુરુક્ષેત્માં ગીતા ઉપદેશ
ે
રાજ્થાનની સીમા પર આવેલિું આ િ્ત પુંડરીકને જયારે ભવઠઠોબા દશ્યન ‘અમર’ જ ગુરુએ હસાવયો મને ઝાડીમાં બાળક પડયું હતું વૈશાલિીએ આપી જીવન જીવવાની રાહ બતાવનાર
ુ
મંફદર ચૌલિ્ય શૈલિીથી ૧૦ મી દેવા માટે રૂક્મભણજી સાથે પધાયા્ય એ ગુરુને નમન છ. ે તરત ઉંચકી લિીધું અને પોતાની સાડીના યોગેશવર એકવાર ધરતી પર આવો,એક નહીં
ે
સદીમાં બનેલિું છ, પણ આ મંફદરમાં તયારે િ્તે તેમને ઈંટ ઉપર ઊિા પાલિવથી ઢાંકી વૃક્ષ નીચે જતા રહા. અતયારે તો અસંખય દ્રૌપદીની લિાજ લિૂંટાય
ે
ું
ભબરાજતાં શામળશા શેઠનું ભવગ્રહ ૭ રાખીને કહ કે હું માતભપતાની સેવા છદ : લિગાગા લિગાગા લિગાગા છ,તેમની લિાજ બચાવવા પ્રિુ માનવ
ં
ે
ે
ે
મી સદીનું છ, જ કાળા પથથરમાંથી કરી આવું છું, આપ આ ઈંટ ઉપર લિગાગા લિગાગા લિગાગા વૈશાલિી ભનલિેશ સામે જોઈ બોલિી અવતાર ધરી આવો.પાપનો ઘડો જનો િરાઈ
ું
ે
બનેલિ છ. આ મંફદરનાં પફરસરમાં ઊિા રહી થાક ખાવ. આમ કહીને ભનલિેશ તમે સાચું કહ હતું કુદરત જ ે ગયો છ,જ ઉદધાર ઈચછક ભ્રષ્ાચારી,પાપી,
ે
ે
ુ
થયેલિ ખોદકામ દરમયાન પુંડરીક ગયો તે ગયો, આજે પણ પ્રિુ સમયે કરે એ સારુ કરે અને ખેતર કાળાબજાફરયા લિાચીયા,પાપ કમ્ય કરી જ ે
ે
ું
પુરાતત્વભવિાગને ઘણી મૂરત્યઓ, ભવઠઠલિા- રૂક્મભણજી સાથે આ રચભયતા : કમલિેશ ડી.જઠવા આવતા કહ હતું ને આનંદ મળશે પોતાના પભવત્ હોદ્ાને કલિફકત કરનારો જ ે
ં
ૂ
ઘણાં સોના-ચાંદીનાં ઘડા અને જગયાએ ઊિા રહી િ્તની રાહ ‘અમર’, જનાગઢ. ખરેખર આનંદ મળી ગયો. આજથી વગ્ય માનવનું રુપ ધરી જ દાનવો આવયા
ે
તામ્રપત્લિેખ મળી આવયાં. આ જોઈ રહાં છે. બીજી માનયતા મુજબ (ગુજરાત - િારત) આનું નામ આનંદ.
ે
મંફદરનો જીણષોધધાર થયેલિો. માતભપતાની સેવા પૂણ્ય કયા્ય પછી છ,એમને મોક્ષ આપવા પ્રિુ એકવાર ધરતી
જયારે પુંડરીક પ્રિુ પાસે ગયા તયારે લિેખક - ઉપર અવતરો,કૃષણા,માં ધરતી આપના
ે
૨) ડાકોરનાં શ્ી રણછોડરાયજી:- પ્રિુએ વરદાન માંગવા કહ તયારે રોનક ચંદ્રકાનતિાઈ જોષી. ્વાગત માટે છ વયાકુળ,કભલિયુગના િ્તો
ું
ે
દવાફરકાનાં દવાફરકાધીશ પ્રિુ િ્તે પ્રિુને પંઢરપુરમાં જ રહી ‘રાહગીર’. આપને પૂકારે છ,એકવાર ધરતી પર લિક્મી
પોતાનાં િ્ત બોડાણાને કારણે િ્તોને દશ્યન આપવાં કહું, આથી પભત તમે આવજો...
દવાફરકાથી ડાકોર પધારેલિાં. જયારે પ્રિુ તયાં જ રહી ગયાં. આ મંફદર
દવાફરકાનાં ગૂગળી બ્રાહ્મણો ડાકોર પણ ૧૨ મી સદીમાં જ બનેલિું છે. શૈમી ઓઝા “લિિઝ”
પહોંચયાં તે વખતે ડાકોરનો વૈિવ
21